Herbalanceren onder de Wtp: waarom timing steeds belangrijker wordt

De overgang naar de solidaire premieregeling onder de Wet toekomst pensioenen (Wtp) verandert niet alleen het pensioencontract, maar ook de operationele dynamiek van vermogensbeheer. Een recent onderzoek laat zien dat vertraging in herbalancering kan leiden tot structurele afwijkingen tussen beoogde en gerealiseerde rendementen met name voor jongere deelnemers.

Voor pensioenfondsen, vermogensbeheerders en risicomanagers ontstaat daarmee een nieuw aandachtspunt: hoe houd je de feitelijke portefeuille voldoende dicht bij de strategische lifecycle-allocatie?

Van statische naar dynamische portefeuille

Onder de solidaire premieregeling wordt pensioenvermogen collectief belegd in:

• een beschermingsportefeuille (renterisico-afdekking)
• een returnportefeuille (overrendement)

Het beschermings- en overrendement worden maandelijks verdeeld over verschillende leeftijdscohorten op basis van vooraf vastgestelde lifecycle-regels. Daardoor verandert ook de collectieve normportefeuille voortdurend.

En precies daar ontstaat een nieuwe operationele uitdaging.

Waar onder het oude FTK de strategische allocatie relatief stabiel bleef, zorgt de Wtp voor een dynamische portefeuille die maandelijks moet worden aangepast op basis van:

• marktbewegingen,
• veranderingen in persoonlijke pensioenkapitalen,
• renterisico’s,
• en lifecycle-allocaties per cohort.

Het probleem: vertraging in herbalancering

In theorie zou de portefeuille direct moeten worden aangepast zodra nieuwe allocaties bekend zijn. In de praktijk kost dit tijd.

Pensioenadministratie, actuariële berekeningen en rendementsverdeling vragen vaak meerdere dagen tot weken verwerkingstijd. Hierdoor werken asset managers en LDI-managers tijdelijk met verouderde data.

Tijdens die vertraging bewegen financiële markten gewoon door.

Het gevolg:

• de werkelijke portefeuille wijkt af van de benchmark;
• gerealiseerde rendementen wijken af van beoogde rendementen;
• en risico’s verschuiven tussen cohorten.

Vooral in volatiele markten kan dit effect aanzienlijk oplopen.

Jongere deelnemers worden het hardst geraakt

Uit simulaties in het onderzoek blijkt dat de gemiddelde rendementen ex ante nauwelijks veranderen door vertraagde herbalancering. Het probleem zit vooral in de spreiding van de uitkomsten.

Met andere woorden:
de onzekerheid neemt toe.

En die impact is niet gelijk verdeeld.

Jongere deelnemers hebben doorgaans een hogere allocatie naar overrendement en aandelenrisico. Daardoor komen afwijkingen in de portefeuille disproportioneel bij hen terecht.

Het onderzoek laat zien dat:

• de spreiding van rendementen bij jongere cohorten significant hoger ligt;
• heterogene fondsen deze effecten versterken;
• en leverage (meer dan 100% blootstelling aan risico-assets) de afwijkingen verder vergroot.

Voor rijpere fondsen met relatief veel gepensioneerden neemt dit effect zelfs verder toe voor jonge deelnemers.

Waarom dit operationeel belangrijk is

De studie maakt duidelijk dat herbalanceren onder de Wtp niet langer uitsluitend een beleggingsvraagstuk is.

Het wordt nadrukkelijk ook:

• een data-uitdaging,
• een administratieve uitdaging,
• en een governance-vraagstuk.

Hoe langer het duurt voordat nieuwe benchmarkallocaties beschikbaar zijn, hoe groter de kans op:

• tracking error,
• mismatch-risico,
• en ongewenste afwijkingen tussen lifecycle en feitelijke portefeuille.

In stressscenario’s kunnen die verschillen materieel worden. Bij aanhoudende markttrends kunnen rendementen structureel achterblijven op de benchmark.

De opkomst van de “middenadministratie”

Een van de belangrijkste conclusies uit het onderzoek is het belang van een sterke middenfunctie tussen pensioenadministratie en vermogensbeheer.

Die middenadministratie moet zorgen voor:

• dagelijkse monitoring van portefeuilleposities;
• snellere herbalanceringsberekeningen;
• real-time datakoppelingen;
• early warning-systemen;
• en continue tracking van afwijkingen per cohort.

Fondsen die deze operationele infrastructuur niet op orde hebben, lopen het risico dat de uitvoering achterblijft bij het ontwerp van het nieuwe pensioencontract.

Conclusie

De Wtp introduceert een fundamenteel nieuw mechanisme in pensioenbeheer: dynamische rendementstoedeling tussen cohorten. Daardoor wordt herbalancering frequenter, complexer en gevoeliger voor timing.

Hoewel vertraagde herbalancering gemiddeld niet direct leidt tot lagere verwachte rendementen, neemt de spreiding in uitkomsten duidelijk toe vooral voor jongere deelnemers en fondsen met een heterogene samenstelling.

Voor pensioenfondsen en vermogensbeheerders betekent dit dat operationele slagkracht, datakwaliteit en realtime inzicht steeds belangrijker worden.

De kwaliteit van de uitvoering wordt daarmee minstens zo belangrijk als de kwaliteit van het beleggingsbeleid zelf.

Meer weten? Neem contact op met Max Verheijen van BasisPoint | m.verheijen@basispoint.nl | +31 6 2491 3687

Download het artikel in PDF